Temporal ve İnfratemporal Fossalar: Çiğneme ve Temporomandibular Eklem

Genel Bakış

Temporal ve infratemporal fossalar birlikte, çiğneme kaslarını, trigeminal sinirin mandibular dalını, maksiller arteri ve temporomandibular eklemi (TME) barındıran kafatasının derin lateral bölmesini oluşturur — bu yapılar dental anestezi, oral cerrahi ve TME bozuklukları için merkezi öneme sahiptir.

Temporal Fossa

• Üstte üst ve alt temporal çizgiler, altta zigomatik ark ile sınırlıdır; tabanı frontal, parietal, temporal kemikler ve sfenoidin büyük kanadının bir kısmı tarafından oluşturulur (klinik olarak önemli ince bir bölge olan pterion bu fossa içinde yer alır).
• Zigomatik ark boyunca yakınsayarak mandibulanın koronoid çıkıntısı ve ön ramusuna yapışan temporalis kası tarafından işgal edilir.

İnfratemporal Fossa

Mandibula ramusunun derininde yer alan, üstte temporal fossa ile devam eden düzensiz bir boşluktur.

Sınırlar:

• Tavan: sfenoidin büyük kanadının infratemporal yüzeyi.
• Medial duvar: lateral pterigoid plaka.
• Lateral duvar: mandibula ramusu.
• Ön duvar: maksillanın arka yüzeyi.

İçerik:

• Temporalisin alt kısmı, lateral ve medial pterigoid kaslar.
• Maksiller arter ve dalları, bunlar arasında inferior alveolar arter (aynı isimli siniri mandibular kanala kadar eşlik eder) ve orta meningeal arter (foramen spinosum yoluyla yükselir).
• Mandibular sinir (KS V3) ve dalları: inferior alveolar, lingual, bukkal, aurikulotemporal.
• Mandibular sinirden asılı duran, parotis bezine parasempatik sekretomotor lifler ileten otik gangliyon.
• Lingual sinire katılarak tat liflerini (KS VII) ve submandibular ile sublingual bezlere parasempatik lifleri taşıyan chorda tympani.
• Dental enfeksiyonun kavernöz sinüse doğru yayılması için önemli bir yol olan pterigoid venöz pleksus.

Çiğneme Kasları

Dördü de mandibular sinir (KS V3) tarafından innerve edilir:

• Masseter: mandibulayı yükseltir (çeneyi kapatır); yüzeyel ve derin başlar zigomatik arktan ramus ve açıya kadar uzanır.
• Temporalis: mandibulayı yükseltir ve geri çeker; arka lifleri retrüzyon için anahtardır.
• Lateral pterigoid: çeneyi açan tek kastır (alt başı aracılığıyla) ve mandibulayı öne çıkarır; üst başı TME eklem diskine yapışır ve aşırı aktivitesi disk deplasmanında rol oynar.
• Medial pterigoid: mandibulayı yükseltir ve karşı taraftaki lateral pterigoid ile birlikte çalışarak yandan yana öğütme hareketlerine katkıda bulunur.

Temporomandibular Eklem (TME)

Mandibular kondil ile temporal kemiğin mandibular fossası/eklem tüberkülü arasındaki sinovyal bir eklemdir; vücutta menteşe ve kayma hareketlerini birleştirmesiyle benzersizdir.

• Eklem diski: fibrokartilajinöz bir disk, eklemi üst (kayma — protrüzyon/retrüzyon) ve alt (menteşe — depresyon/elevasyon) sinovyal boşluklara ayırır.
• Kapsül ve bağlar: lateral (temporomandibular) bağ eklemi lateralden güçlendirir; sfenomandibular ve stilomandibular bağlar aksesuar askı bağları olarak işlev görür.
• Hareketler: depresyon, elevasyon, protrüzyon, retrüzyon ve lateral eksürsiyon (öğütme); sonuncusu iki kondilin asimetrik rotasyon ve translasyonunu gerektirir.

Klinik Önem

• İnferior alveolar sinir bloğu: en yaygın dental lokal anestezi tekniği olup, siniri medial ramustaki mandibular foramene girerken hedefler — pterigomandibular raphe ve oklüzal düzlem önemli intraoral işaret noktalarıdır.
• TME disfonksiyonu (TMD): genellikle lateral pterigoid hiperaktivitesi veya disk deplasmanı ile ilişkilidir; çıtırdama, ağrı veya kısıtlı açılma ile ortaya çıkar.
• Trismus (kısıtlı ağız açıklığı), çiğneme kası spazmından, infratemporal fossa yoluyla yayılan enfeksiyondan veya mandibular kırıktan kaynaklanabilir.
• Odontojenik enfeksiyon yayılımı: infratemporal fossa, pterigoid venöz pleksus ve emisser venler aracılığıyla kavernöz sinüs ile bağlantılı olduğundan, tedavi edilmeyen dental apseler nadiren kavernöz sinüs trombozuna ilerleyebilir.
• Mandibular kondil kırıkları travma sonrası sık görülür ve büyüme çağındaki hastalarda tedavi edilmezse TME ankilozu ile komplike olabilir.